نوشته‌ها

زعفران و اشتغال‌زایی

زعفران و اشتغال‌زایی

در بین محصولات کشاورزی، زعفران ازجمله محصولاتی است که می‌تواند نقش مهمی را در افزایش درآمد ملی و اشتغال داشته باشد. با توجه به کمبود منابع آبی رو به اتمام و خشک‌سالی‌های متعدد و پیاپی و همچنین افزایش جمعیت در مناطق کشت زعفران، تولید و اشتغال برای کشور دغدغه‌ای همیشگی است و در وضعیت کمبود منابع آب، امکان توسعه در امور کشاورزی و صنعتی برای مناطق موردنظر فراهم نیست.

مزارع زعفران با تولید ۲۲۰ روز کار برای هر هکتار برای ۱۱۸ هزار بهره‌بردار و خانواده نیم میلیون نفری آن‌ها حدود ۱۳٫۵ میلیون روز کار که معادل ۶۷ هزار اشتغال دائم است، کار فراهم نموده است و در سایه همین اشتغال و درآمد حاصله از کشت این محصول است که خراسان رضوی و جنوبی با امکانات نامناسب اقلیمی باثبات باقی مانده است (صادقی، ۱۳۸۸). در زمان برداشت و فرآوری، هر تن زعفران خشک بیش از ۳۵۰۰ نفر روز کارگر نیاز دارد که رقم قابل‌توجهی است و از طرف دیگر باید دانست که نقش دست‌های انسان در تولید محصول زعفران اهمیت ویژه‌ای دارد که باید از جنبه‌های مختلف به این موضوع پرداخته شود و این موضوع شاید یکی از رموز ماندگاری زعفران ایران در طول تاریخ بوده است. (خلیلی، ۱۳۸۴؛ بهدانی، ۱۳۹۱).

کوچکی (۱۳۹۲) به نقل از صادقی گزارش کرد در سال ۱۳۹۰ در مراحل تولید و فرآوری زعفران ۱۴۸۵۰۰ بهره‌بردار خراسانی و جمعیتی بیش از ۶۰۰۰۰۰ نفر از محل زعفران امرارمعاش کرده و اشتغال‌زایی آن در همین سال ۱۳۷۸۸۰۰۰ نفر روز بوده است.

وی مجموع گردش کار سالانه مزارع زعفران را ۱۰ درصد در مرحله کاشت، ۲۵ درصد در مرحله داشت و ۶۵ درصد در مرحله جداسازی ذکر کرده است که در این مراحل سه‌گانه تولید با میانگین ۱۹۷ روز نیروی کار در سال برای هر هکتار به ترتیب ۴۰، ۵۰ و ۸۰ درصد نیروی کار را زنان تشکیل می‌دهند.

وی بیان داشت با در نظر گرفتن ۳٫۷ کیلوگرم در هکتار متوسط عملکرد برای زعفران و هشت سال عمر مزارع در خراسان، مقدار تولید در یک هکتار طی این مدت‌زمان ۸ ساله حدود ۳۰ کیلوگرم می‌باشد که از ۲۱۰۰ کیلوگرم گل تولید می‌شود (هر ۷۰ کیلوگرم گل یک کیلوگرم زعفران خشک تولید می‌کند).

این مقدار تولید به ۹۰۰ کارگر برای چیدن گل‌ها و جداسازی نیاز دارد. گرستا و همکاران (۲۰۰۸) نیز گزارش کردند که برای برداشت یک کیلوگرم ادویه زعفران که بسته به وزن کلاله معادل با ۲۰۰ تا ۴۰۰ هزار کلاله است، حدود ۳۵۰ تا ۴۰۰ ساعت کار نیاز است. مجموعه این اطلاعات نشان‌دهنده نقش قابل‌توجه زعفران در اشتغال‌زایی نواحی کاشت و پرورش این گیاه در ایران به‌خصوص استان‌های خراسان می‌باشد.


برگرفته از کتاب زعفران، تالیف دکتر محمد علی بهدانی و دکتر حمید رضا فلاحی، انتشارات دانشگاه بیرجند،۱۳۹۴