نوشته‌ها

جاذبه های گردشگری زعفران

جاذبه های گردشگری زعفران

ایران به علت بهره مندی از شرایط اقلیمی متنوع، آثار باستانی بی شمار، تاریخ و تمدن کهن، صنایع دستی غنی، معماری هنری، چشم اندازهای زیبا و نیز موقعیت خاص جغرافیایی از ظرفیت بالایی برای جذب گردشگر برخوردار است. یکی از این ظرفیت ها وجود تنوع گیاهی در عرصه کشاورزی و مهمتر از آن داشتن گیاهان بومی بی نظیری می باشد که نام آنها با ایران و تاریخ کشاورزی این سرزمین پیوند خورده است.

بسیاری از این گیاهان همراه با خود کوله باری بی نظیر از باورها، عقاید و هنرمندی مردمانی دارند که در طی تاریخ تکامل و اهلی سازی این گیاهان ایجاد شده و نمایشگر خلاقیت ظریف صاحبان آن می باشد. در استان خراسان جنوبی نیز گیاهانی مانند زرشک، عناب و زعفران از یک طرف نشان دهنده سازگاری بی نظیر این گیاهان با اقلیم این منطقه بوده و از سویی دیگر هر مرحله از آیین کاشت، داشت و برداشت آنها گویای تجربه ای گرانقیمت از مردمان این ناحیه در طی ادوار گذشته می باشد.

در صدر این محصولات با ارزش، گیاه زعفران است که هنوز هم بسیاری از مراحل تولید و فرآوری آن ریشه در آیین گذشتگان دارد و دانش پرورش آن متکی بر فرهنگی و روش های بومی می باشد. این موضوع در عصر پیشرفته امروزی می تواند جاذبه ای بی نظیر برای بسیاری از مردمی باشد که به سرعت از فرهنگ کهن کشاورزی فاصله گرفته اند، اما هنوز کشش ها و باورهای درونی، آن ها را به سمت کشاورزی دیرین که اتفاقا امروزه بخش هایی از آن در قالب کشاورزی زیستی باز تعریف می شود، جذب می نماید.

بر این اساس جاذبه های خاص گیاه زعفران در کنار روش های بی نظیری که در تولید و فرآوری آن به کار گرفته می شود، می تواند نمونه مناسبی برای توسعه گردشگری کشاورزی در ایران باشد که توجه به آن تأثیر غیرقابل انکاری بر توسعه صنعت توریسم در خراسان و ایجاد درآمد برای پرورش دهندگان این گیاه خواهد داشت.

بر این اساس محصول به دست آمده از زعفران نباید به عنوان تنها منبع درآمد مردم خراسان از این گیاه به حساب آید، بلکه صنعت توریسم می تواند منبع درآمد قابل توجه دیگری برای مردم این منطقه باشد.

تولید کنندگان زعفران می توانند با کمک دولت همه ساله در فصل برداشت و با هدف جلب توجه گردشگران داخلی و خارجی به مناطق کشت زعفران، جشنواره هایی را برپا نموده و با ایجاد نمایشگاه های تخصصی و نیز نمایشگاه های آیین سنتی، این گیاه را به یک الگوی کشاورزی و توریستی تبدیل کنند. زعفران در فصل برداشت مناظر بدیعی را پدید می آورد که می توان از آن برای جلب گردشگر استفاده نمود. این رویداد می تواند منافع ملی، استانی و منطقه ای زیادی به همراه داشته باشد (فلاحی و همکاران، ۱۳۹۳).

ماهیت سنتی مزارعی که کمتر تحت تاثیر تکنولوژی های جدید قرار گرفته اند، نقش مهمی را در توسعه گردشگری کشاورزی در این نواحی ایفا می کند، به گونه ای که با برانگیختن حس نوستالژی، علاقه گردشگران را به دیدن و تجربه کردن شیوه ها و زندگی سنتی این مزارع افزایش می دهد.

افزون بر این، انجام فعالیت های دیگری همچون پیاده روی، اسب سواری، راندن وسایل نقلیه کشاورزی و مشارکت در کار مزرعه تجربه جدیدی را برای گردشگران ایجاد می کند (جوان و سقایی، ۱۳۹۲). بر این مبنا  بهره گیری تولید کنندگان زعفران از روش های سنتی مثل استفاده از گاو آهن ایرانی، روش کار خانوادگی و دسته جمعی، جمع آوری دستی محصول در سحرگاهان و غیره به عنوان جاذبه هایی برای گردشگرانی به شمار می آید که صرفا کشاورزی ماشینی را در ذهن دارند.

افزون بر این، وجود آیین های سنتی و چشم انداز های طبیعی در نواحی تولید زعفران در ایران، می تواند فرصت های جدیدی برای بازدید کنندگان از این نواحی فراهم نماید (فلاحی و همکاران، ۱۳۹۳). اسماعیل نژاد (۱۳۹۳) ضمن بررسی پتانسیل های زعفران برای جذب گردشگر در شهرستان قاینات، گزارش کرد که گیاه زعفران بر عکس بسیاری از گیاهان دارای رژیم حرارتی متفاوتی است و معمولا آغاز فعالیت این گیاه با شروع فصل سرما همراه است در فصل برداشت محصول زعفران، مزارع این گیاه می تواند مناظر بدیعی را برای جلب گردشگران فراهم کند.

رنگ زیبای گل زعفران و عطر دلپذیر آن می تواند هر بیننده ای را به سوی خود جذب کند. وجود تعداد زیادی خانوار بهره بردار از این محصول که امکانات اقامتی بومی و زمینه اموزش برداشت زعفران را فراهم می کنند، از نقاط قوت این شهرستان در جذب گردشگر به حساب می آید.


 “بهدانی، م.ع.، فلاحی، ح.ر. ۱۳۹۴٫ زعفران دانش فنی مبتنی بر رهیافت های پژوهشی. انتشارات دانشگاه بیرجند    .”

زعفران و اکوتوریسم

come-coltivare-zafferano-21-640x427

زعفران و اکوتوریسم

بخش قابل توجهی از مراحل تولید و فرآوری زعفران از قابلیت بالایی برای جذب گردشگر برخوردار است. بر این اساس، علاوه بر محصول به دست آمده از زعفران، صنعت توریسم نیز می تواند به عنوان منبع در آمدی دیگری برای پرورش دهندگان این گیاه محسوب گردد.

بهره گیری تولید کنندگان زعفران از روش های سنتی در مراحل کاشت و داشت گیاه، روش کار خانوادگی و نیز برداشت محصول به عنوان جاذبه هایی برای گردشگران به شمار می آید که صرفا روش های کشاورزی ماشینی را در ذهن دارند. افزون بر این، وجود آیین های سنتی، آثار باستانی و چشم انداز های طبیعی در نواحی تولید زعفران، می تواند فرصت های جدیدی برای بازدید کنندگان از این نواحی فراهم نماید.

برای رسیدن به این هدف اجرای برنامه هایی مانند ایجاد مناطق ویژه گردشگری زعفران، برگزاری تورهای کشاورزی و بازدید از مزارع زعفران به ویژه در فصل برداشت محصول، تولید برنامه های ترفیعی و تبلیغی جهت معرفی مناطق ویژه تولید زعفران در کشور و نیز آموزش کشاورزان در خصوص نحوه برخورد با گردشگران می تواند سودمند باشد.

از موضوعات مهم در خصوص توسعه گردشگری زعفران برگزاری جشنواره هایی می باشد که در طی برگزاری آنها امکانات رفاهی بومی نیز در اختیار گردشگران قرار گیرد. برای بسیاری از گردشگران زندگی کوتاه مدت در خانه های افراد بومی پرورش دهنده زعفران و مشاهده روش های برداشت و فرآوری این محصول از نزدیک و مشاهده فعالیت خانوادگی افراد برای جمع آوری این محصول، می تواند تجربه ای بی نظیر به حساب آید.

images (9)

توسعه گردشگری کشاورزی در نواحی پرورش زعفران می تواند فرصت های شغلی جدیدی برای مردمان این نواحی ایجاد کرده و سطح درآمدی افراد ساکن در این نواحی را افزایش دهد.

حضور گردشگران در مناطق زیر کشت این گیاه موجب می شود تا بخش قابل توجهی از زعفران تولیدی و نیز سایر محصولات و صنایع دستی کشاورزان توسط بازدید کننده گان خریداری شده و درآمد بیشتری را نصیب تولید کننده نماید.

همچنین حضور گردشگران به خصوص بازدید کنندگان خارجی احتمالا فرصتهایی را برای مبادلات کشاورزی به خصوص زعفران بین تولید کنندگان و تجار داخلی با گردشگران خارجی فراهم می نماید.

حضور گردشگران خارجی و در کنار آن برگزاری سمینارها و کارگاه های علمی بین المللی در فصل برداشت زعفران زمینه شناسایی زعفران ایرانی و فرهنگ غنی زراعت این گیاه به مجامع علمی و تجاری دنیا را فراهم کرده که می تواند در طی زمان برند زعفران ایرانی را به جامعه جهانی معرفی نماید. افزون بر این، با شکل گیری این نوع ارتباطات، می توان با شیوه ای مناسب خاستگاه اصلی زعفران را به جهانیان معرفی نمود.


 “بهدانی، م.ع.، فلاحی، ح.ر. ۱۳۹۴٫ زعفران دانش فنی مبتنی بر رهیافت های پژوهشی. انتشارات دانشگاه بیرجند    .”