نوشته‌ها

شرایط فنی و بهداشتی وسایل و تجهیزات

شرایط فنی و بهداشتی وسایل و تجهیزات

 

ماشین‌آلات مورد استفاده باید از نظر طرح و نصب طوری باشند که به سهولت قابل تمیز کردن باشند. نوع جنس ماشین‌آلات و ابزار بسته‌بندی باید به نحوی باشد که اثر سوء روی محصول تولیدی نداشته باشد.

جنس وسایل و ظروف باید قابلیت شست‌وشوی مکرر و در صورت لزوم گندزدایی را دارا باشد. وسایل و تجهیزات طوری طراحی و پیش‌بینی شوند که ظرفیت قسمت‌های مختلف آن‌ها با یکدیگر مناسب بوده و کار بتواند به‌طور متوالی از ابتدا تا انتها انجام شود.

وسایل و ظروف مورد استفاده نباید هیچگونه خطری برای سلامت کارکنان داشته باشد. برای جلوگیری از تجمع ذرات ریز زعفران در زوایای مرده ماشین‌آلات و تجهیزات، نظافت آن‌ها با استفاده از هوای فشرده ضروری است و در صورت مشاهده آثار و علائم کپک‌زدگی ماشین‌آلات و تجهیزات باید با آب شسته و پس از گندزدایی، توسط جریان هوا خشک شوند.

دستگاه‌ها باید به گونه‌ای نصب شوند که حداقل ۱۵ سانتی‌متر با سطح زمین فاصله داشته باشند (ا.م ۵۰۹۷، ۱۳۷۸).


بهدانی، م.ع.، فلاحی، ح.ر. ۱۳۹۴. زعفران دانش فنی مبتنی بر رهیافت های پژوهشی. انتشارات دانشگاه بیرجند.

آئین کار تجهیزات و تأسیسات کارگاه‌های بسته‌بندی

آئین کار تجهیزات و تأسیسات کارگاه‌های بسته‌بندی

محل احداث کارگاه

ساختمان کارگاه بسته‌بندی زعفران بهتر است در محلی احداث شود که از مراکز آلوده‌کننده از قبل دامداری‌ها، مرغداری‌ها، محل تجمع زباله و به طول کلی مراکز تولیدکننده دود، گردوغبار، بوهای زننده و مواد رادیواکتیو فاصله مناسبی داشته باشد. چنانچه قبلاً ساختمان در محلی بنا شده باشد که در حال حاضر محیط اطراف آن دارای آلودگی است، باید آن را به محل مناسب انتقال داد و در غیر این صورت با استفاده از وسایل و امکانات و روش‌های موجود از آلوده شدن محیط کارگاه جلوگیری نمود. خیابان‌ها و محیط اطراف کارگاه و محوطه داخلی آن باید به گونه‌ای باشد که باعث ایجاد گردوخاک و آلودگی نگردد (ا.م ۵۰۹۷، ۱۳۷۸).

 

ساختمان و امکانات

فضاهای ساختمانی موردنیاز برای یک واحد بسته‌بندی زعفران شامل سالن تولید، انبار مواد اولیه، انبار محصول نهایی، سرویس‌های بهداشتی، آزمایشگاه فیزیک شیمیایی و آزمایشگاه میکروبیولوژی می‌باشد. ساختمان کارگاه باید دارای استحکام لازم بوده و متناسب با آب‌وهوای محل طراحی و ساخته‌شده و در صورت لزوم تعمیرات به موقع در آن صورت گیرد. فضای کافی کاری متناسب با ظرفیت تولید، تجهیزات و تعداد کارکنان وجود داشته باشد. ساختمان باید طوری باشد که کنترل مسائل بهداشتی از مرحله ورود مواد اولیه تا تولید فرآورده نهایی امکان‌پذیر باشد. ضمناً تجهیزات لازم جهت گرمایش و سرمایش، تهویه و کنترل رطوبت در مراحل تولید و نگهداری فرآورده نهایی پیش‌بینی شود، ساختمان باید طوری احداث شود که از ورود و استقرار جوندگان، پرندگان و حشرات و همچنین از ورود مواد آلوده‌کننده محیطی مانند دود و گردوخاک جلوگیری گردد. طراحی ساختمان باید به نحوی باشد که به سهولت قابل نظافت کردن باشد و جایگاه مراحل مختلف از قبیل درجه‌بندی و بسته‌بندی مشخص و از قسمت نگهداری جدا باشد. برای هر کارگاه حداقل باید دوازده مترمکعب فضا منظور گردد و فضای اشغال‌شده به‌وسیله ماشین‌آلات با ابزار و اثاثیه مربوط به کار در نظر گرفته شود (ا.م ۵۰۹۷، ۱۳۷۸). در ادامه مشخصات سالن‌ها به تفکیک بخش‌های مختلف آن ارائه شده است.

 

کف سالن‌ها. کف سالن‌ها باید از موادی ساخته شود که غیرقابل نفوذ و قابل شستشو باشد، لغزنده نباشد، عاری از برجستگی، فرورفتگی، شیار و ترک باشد، مجهز به فاضلاب و دارای شیب مناسب به طرف آن باشد و در نهایت اینکه مقاوم به مواد ضدعفونی‌کننده باشد (ا.م ۵۰۹۷، ۱۳۷۸).

دیوارهای سالن. دیوارها باید از موادی ساخته شوند که دارای شرایط زیر باشند: (۱) آب در آن‌ها نفوذ نکند، (۲) قابل شستشو بوده و ضدعفونی کردن آن‌ها آسان باشد (ترجیحاً کاشی برای دیوارها)، (۳) پوشش دیوارها باید صاف، بدون ترک‌خوردگی، شکاف و درز باشد و (۴) رنگ روشن داشته و فاقد مواد سمی باشد (ا.م ۵۰۹۷، ۱۳۷۸).

سقف سالن. سقف کارگاه بسته‌بندی زعفران باید طوری طراحی، ساخته و تکمیل گردد که به راحتی قابل نظافت بوده و رنگ روشن داشته باشد (ا.م ۵۰۹۷، ۱۳۷۸).

درها و پنجره‌های سالن. درها و پنجره‌های کارگاه بسته‌بندی زعفران باید مجهز به توری برای جلوگیری از ورود حشرات به داخل بوده و از جنس قابل شستشو با سطحی صاف (نظیر آلومینیوم) و غیرقابل نفوذ به آب باشند (ا.م ۵۰۹۷، ۱۳۷۸).

پله‌های سالن. پله‌ها و پاگردهای کارگاه بسته‌بندی زعفران و نردبان‌ها باید به نحوی ساخته و مورد استفاده قرار گیرد که دارای نرده و حفاظ بوده و سطح آن‌ها لغزنده نباشد و به راحتی قابل شستشو و ضد عفونی کردن باشد (ا.م ۵۰۹۷، ۱۳۷۸).

آزمایشگاه‌های کنترل کیفیت. واحد بسته‌بندی زعفران باید دارای آزمایشگاه فیزیکوشیمیایی و میکروبیولوژی تفکیک شده باشد، مسئول کنترل کیفیت باید اشراف کامل به آزمایشگاه و خط تولید داشته و بر اساس آئین نامه‌های مورد تأیید مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران فعالیت نماید. آزمایشگاه باید دارای کلیه تجهیزات و وسایل لازم جهت انجام آزمایشات فیزیکوشیمایی و میکروبی مطابق استاندارد ملی ایران به شماره ۱- ۲۵۹ و ۲-۲۵۹ باشد (ا.م ۵۰۹۷، ۱۳۷۸).

انبارهای سالن. انبار مواد اولیه باید نزدیک سالن درجه‌بندی و آماده‌سازی و انبار محصول نهایی نزدیک محل بسته‌بندی ساخته شود. مساحت انبارها بستگی به حجم کار بسته‌بندی و حداکثر زمان نگهداری کالا در انبار دارد. انبارهای مربوط به مواد اولیه بسته‌بندی نظیر قوطی، کاغذ، برچسب، زعفران فله و انبار محصول بسته‌بندی شده باید جدا از هم باشند. انبارها باید مجهز به تهویه و رطوبت‌سنج باشند. سقف انبار نیز باید ایزوله باشد تا تبادل حرارتی در آن به حداقل برسد. چیدن کالا در انبار باید طوری باشد که اولین کالای وارده، اولین کالای صادره نیز باشد. باید از گذاشتن کالا مستقیماً روی کف انبار خودداری کرد و همواره کالا روی تخته و یا داخل قفسه‌های فلزی که به همین منظور در انبار طراحی شده گذاشته شود (ا.م ۵۰۹۷، ۱۳۷۸).


بهدانی، م.ع.، فلاحی، ح.ر. ۱۳۹۴. زعفران دانش فنی مبتنی بر رهیافت های پژوهشی. انتشارات دانشگاه بیرجند.